Het is weer herfst.  Vandaag 9 november bedacht ik dat het weer tijd wordt voor nieuwe natuur belevenissen. Soms weet ik niet wat het moet worden. Ik dacht eerst aan een artikel over een zeereis met de zeesleepboot Holland die ik een tijdje geleden vanuit Harlingen naar Maassluis heb gemaakt. Dat was een reis van 10 uur. Dit schip heeft jarenlang voor rederij Doeksen op Terschelling als bergingsjager gevaren en is nu in een stichting onder gebracht, die de Holland in de vaart houdt. Het was wel een geweldige reis en er waren leuke dingen op de Noordzee te zien. Ik zag daar jan van genten en zeekoeten zwemmen (foto rechts door Andreas Trepte). Toch besloot ik om maar dicht bij huis te blijven. Maassluis is wel erg ver van de Tuinwijk verwijderd.

Inspiratie
Dat zat zo: een tijdje geleden fietste ik vanuit de Tuinwijk in de richting het Van Starkenborgh kanaal, om naar de Dorkwerder sluis te gaan, de reden is dat het daar een leuke plek is om de tijd door te brengen en bovendien houdt het mij goed in beweging. Onderweg zag ik bij het voetbalveld in park Selwerd paddenstoelen staan. Ik was blij verrast, want ik had ze dit jaar nog maar weinig gezien en bovendien stond er iets verder ook nog rode klaver in bloei. En toen viel bij mij het kwartje. Herfst in de Tuinwijk, Het artikel was geboren. Ik had mijn foto toestel (tegenwoordig fotografeer ik digitaal) meegenomen om onderweg foto's te maken en die waren van de paddenstoelen dus snel gemaakt. Die foto's komen mij bij mijn verhaal mooi van pas. Lekker gemakkelijk.

De paddenstoelen waren geschubde inktzwammen Coprinus comatus wel een algemene soort. Een aantal exemplaren waren nog mooi fris van kleur, terwijl sommige al tekenen van verval lieten zien. Hieraan was de zwarte rand onder aan de hoed dus goed te zien. De inkt die hierbij ontstaat dankt zijn kleur aan de zwarte sporen in de hoed die er mee naar de bodem druipen. Aan die zwarte kleur heeft de paddenstoel zijn naam te danken.

Veel soorten
Er is een grote verscheidenheid aan inktzwammen. Veel inktzwammen leven op bemestte plaatsen. Om een paar te noemen: er zijn onder anderen kale inktzwammen, glimmerinktzwammen en zwerminktzwammen. De laatste soort zag ik ergens in augustus bij de Wilgenlaan in het gazon bij de vijver. Ze groeiden op de resten van wat ooit een boom was geweest en die vanwege zijn leeftijd het veld moest ruimen. Er is gelukkig wel een nieuwe boom voor in de plaats gekomen. Van de zwerminktzwam Coprinus disseminatus kunnen op een halve vierkante meter wel duizenden exemplaren bij elkaar staan.  Zoals bij alle inktzwammen heeft deze paddenstoel plooiachtige groeven. De hoed heeft een klokvorm, die door een glasachtige witte steel wordt gedragen, de paddenstoel is bijzonder teer.

Een bijzondere boom in de Radijsstraat is de Ginkgo biloba. Hij heeft na een geweldige eindsprint al zijn prachtige gouden bladeren verloren. In de straat staan drie van deze prachtige en bomen. Aan deze boom heb ik in de Tuinfluiter al eens eerder aandacht besteed. De afgevallen bladeren hebben nog een tijdje voor een gouden rand langs het trottoir in de straat gezorgd.

Na een aantal dagen met mist brak op 16 november de zon eindelijk door het wolkendek heen en werd het nog een mooie herfstmiddag. Dat deed mij besluiten om nog even naar de Dorkwerder sluis te fietsen. Zoals iedere herfst en winter zwommen er in het kanaal in de omgeving van de ligplaats voor schepen met gevaarlijke stoffen weer tientallen kuifeenden rond. Waarom ze altijd op deze plek aanwezig zijn is mij een raadsel, vermoedelijk houdt het verband met het voedsel aanbod ter plekke. Ik denk dat de meerpalen die daar in het water staan begroeid zijn met driehoeksmosselen dat is het favoriete voedsel voor deze leuke eendjes in herfst en winter.

Klik hier voor geluid kuifeend

Leuke eend
De kuifeend Athya filigula is de laatste jaren in ons land als broedvogel enorm in aantal toegenomen. Het is een erg leuk eendje, hij is kleiner dan onze wilde eend en het is bovendien een duikeend. De woerd heeft heeft sneeuwwitte flanken, een witte vleugelstreep, een glimmende paarszwarte kop met een kuif die naar achteren afhangt. Ook het donkerbruin gekleurde vrouwtje heeft een kuifje. Als loopeend is de kuifeend niet zo'n succes. Doordat de poten ver naar achteren staan lopen de kuifeenden niet zo goed.

Ondertussen worden de lijsterbessen geplunderd door spreeuwen en merels. Maar ook komen er zo nu en dan een paar koperwieken langs om te smullen van de besjes. De koperwiek, Turdus Iliacus, is een broedvogel van de N-Europese naald-en berkenbossen en is in ons land wintergast. Hij is herkenbaar aan de roestrode kleur van de flanken en de onderkant van de vleugel. De buik is licht gekleurd. Aan de kop boven de ogen heeft hij een witachtige wenkbrouwstreep.

Klik hier voor het geluid van de koperwiek.

Deze herfst zijn de bessen lang aan de bomen blijven zitten, vermoedelijk komt dat doordat deze zomer bijzonder veel bessen geproduceerd zijn. De andere voorraden zijn nu uitgeput en dan komen de lijsterbessen aan bod.

Leuke waarneming vanachter het raam.
En terwijl ik verdiept ben in het schrijven van dit artikel zie ik iets kleins bewegen in de boom voor mijn huis. Het is een van onze kleinste vogels: het winterkoninkje een ukkepuk die eenzaam en alleen maar moet zien hoe hij de winter doorkomt. Klimmend over de takken en tegen de schors van de boom scharrelt hij zijn kostje bij elkaar. Winterkoninkjes zijn altijd alleen. Klik hier voor zijn gezang

Ook het roodborstje is zo'n eenling, zijn er meer roodborstjes in zijn nabije omgeving dan zoekt hij altijd ruzie. De familieband is bij deze vogels niet zo sterk ontwikkeld. Bij mussen, vinken en mezen is dat heel anders, die leven altijd in groepen.
Zo zie je maar dat je vanuit je huis ook leuke dingen kunt zien.

Iedereen de komende tijd veel wandel-en fiets plezier.
Luit Dijkstra.

Literatuur: Readers Digest veldgidsen voor vogels en paddenstoelen van west- en midden- Europa.

Meer foto's: Klik hier of de diaserie. In groter formaat (ca 3,5 Megapixels) die u ook kunt downloaden.

Let op: Wanneer geen vogelgezang wordt weergegeven: klik op Quicktime om het juiste programma te downloaden (gratis)