Zondag 18 september vertrok ik samen met elf andere passagiers om 10 uur van de de Lage der A met de ZK 4, (de Albatros) via het Reitdiep naar Zoutkamp. Het is is een oude Zoutkamper garnalen kotter en die ongeveer honderd jaar geleden gebouwd is als vrachtschip en later verbouwd tot vissersschip. Deze tocht was samen met het scheepvaartmuseum Groningen en het visserijmuseum in Zoutkamp. De boot is eigendom van het Zoutkamper visserij museum.We moesten tot half elf wachten voor de Visserbrug open ging om ons door te laten. Tijdens het wachten werd onze aandacht getrokken door de vele mossen en andere planten die in de kademuren groeien.

De tocht via de A en het Reitdiep tot aan de sluis bij Dorkwerd heeft opvallend veel bruggen. Nadat de Visserbrug voor ons open ging, passeerden we de Plantsoenbrug, dan komt de Herman Colleniusbrug, dan is er nog een spoorbrug die alleen opengaat als er geen treinen in aantocht zijn. Vervolgens komen er nog een paar bruggen waaronder enkele bij de nieuwe wijk aan het Reitdiep. Ze gingen allemaal vlot open. Dan zijn we aangeland bij de Dorkwerdersluis. Tijdens het schutten zakken we anderhalve meter om op gelijke hoogte te komen met het water in het van Starkenborghkanaal. De Platvoetsbrug gaat omhoog en we kunnen doorvaren naar cafe Hamming in Garnwerd .

Zorgen voor de inwendige mens.
Hier werden we verwelkomd door de medewerkers, die lekkere broodjes en kroketten klaar gezet hadden om de inwendige mens te versterken, want de reis per schip van Groningen naar Garnwerd ging ons niet in de koude kleren zitten de temperatuur was toch al niet zo hoog. Nadat we op krachten gekomen waren werd een wandeling van een half uur door het dorpje gemaakt, na afloop daarvan werd de reis naar Zoutkamp voortgezet
Het Reitdiepgebied is een bijzonder cultuurlandschap waarin de rivier als een bochtig lint opgesloten ligt.Het is gevormd door de zee. Dat is te zien aan de vele kronkelige slootjes en verhogingen in het landschap. Dat zijn de restanten van de geultjes en kwelderwallen in de toenmalige waddenzee. Langs het Reitdiep liggen en lagen veel uitwateringssluizen, veel namen houden daar mee verband zoals Schaphalsterzijl , Aduaderzijl , Wetsingerzijl en veel andere zogenaamde
zijlen. Zijl betekend sluis.

De rivier wordt breder
Al varend komen we langzamerhand bij de monding van het Reitdiep, de rivier is hier een stuk breder dan aan het begin van de reis. Als je bij het gemaal Electra aankomt zijn er zelfs boeien die aangeven waar gevaren moet worden.
Ondertussen genoten we van het mooie Groninger landschap met zijn prachtige boerderijen en kerken. Na verloop van tijd viel de blik op twee molens en een kerk Als je bekent bent in dit gebied dan weet je dat dit het dorp Oldehove is.
Ook de vogels waren duidelijk aanwezig. Een paar torenvalken stonden voor hun maaltijd boven de akkers te bidden.  Enkele kiekendieven vlogen slungelig over de velden, twee buizerds draaiden hun rondjes
hoog in de lucht en zo nu en dan zagen we grote groepen spreeuwen en kieviten.

De oevers van het Reitdiep waren begroeid met geel verkleurend riet en allerlei planten, zoals onder andere de paarse moerasandoorn. De vegetatie langs de oevers bestaat meest uit water- en moerasplanten.
Op een paar plaatsen stonden veel uitgebloeide kaardenbollen. Dat verklaart dus ook waarom we op die plaatsen soms groepjes putters zagen: die zijn dol op de zaden er van. Soms zagen we een groot aantal meeuwen als een wit laken op het water drijven. Bij het naderen van de boot gingen ze op de wieken.
Overal zwommen wilde eenden, ze rustten uit op de oevers en vlogen ze luid kwakend op bij het horen van de kotter. Helaas waren er nog geen smienten en kuifeenden te zien, die komen later.

De verbinding met de Noordzee
Het Reitdiep was jarenlang de verbinding van Groningen met de Noordzee, een gedeelte van de rivier is in de omgeving van Garnwerd recht getrokken om het de scheepvaart gemakkelijker te maken. Door de vele bochten in de rivier kun je soms heel lang dezelfde toren zien, dat is heel verrassend.

In 1877 is het Reitdiep bij Zoutkamp met een sluis afgesloten, tot die tijd stond de stad nog onder invloed van eb en vloed. Door de steeds groter wordende schepen en de vele bochten verloor de rivier zijn functie als verbinding met de Noordzee. Die taak werd overgenomen door het van het Eemskanaal.
Veel namen van Groninger dorpen eindigen op -um of -werd. Zo betekent Garnwerd dat het op een wierde gebouwd is(werd =wierde). Um ligt wat ingewikkelder: zo zou de algemene interpretatie van Fransum ons voeren tot het "heem van Frank" van Frankhem, via Frankshem en Franksum voerend tot Fransum. Maar -um kan ook andere oorsprongen hebben dan heem.

In het boek Het Reitdiepgebied boedelbeschrijving van een rijke erfenis staat meer te lezen over dit gebied. (Klik op de afbeelding rechts).
Iedereen de komende tijd veel wandel-en fietsplezier.

Literatuur : "Het Reitdiepgebied, boedelbeschrijving van een rijke erfenis" samenstelling: Jan Abrahamse en Eddy Jonkheid met medewerking van Nina van den Broek onder redactie van Jan Delvigne en Hans Elerie.
Regio project 1994

Luit Dijkstra.

Meer foto's: Klik hier of de diaserie. In groter formaat (ca 3,5 Megapixels) die u ook kunt downloaden.

.