Na ons uitstapje naar Rottum van de vorige keer blijven we nu dicht bij huis. We gaan het hebben over de mussen, over zowel de huismus als ook over ringmus. Vroeger brak je haast je nek over deze gezellige vogels in de straat, je zag ze bij tientallen rondscharrelen Je zag ze in het zand van de bomenspiegels badderen om lastige insecten kwijt te raken.

Maar ook waren ze dol op mieren, daar deden ze zich wel tegoed aan. Over het terug laten komen van de huismus in de Tuinwijk is de laatste tijd veel aandacht aan besteed via pers en televisie. De mus is veranderd in een soort die op de rode lijst thuishoort, al zou men dat niet zo gauw zeggen, als je plaatselijk veel mussen ziet, maar het aantal mussen is wel met 50 % afgenomen

Verdwenen op veel plaatsen
Het verdwijnen van mussen uit ons straatbeeld is niet overal het geval. Bij vrienden van mij in Lewenborg en aan het Badhuisplein zie ik regelmatig horden mussen. De grote vraag is, waarom zijn ze op die plaatsen wel en op veel andere plaatsen niet. Toch zijn er in de Radijsstraat en Concordiastaat wel mussen te vinden, maar na mijn mening niet echt veel. Heel merkwaardig is dit. In veel landen zie je mussen. In 1988 ben ik op Curaçao geweest, ook daar zag je veel mussen. Koolmezen en pimpelmezen zie je meer dan genoeg en daar is ook niets mis mee, dat zijn ook geweldige vogels, maar de mus hoort er ook bij. Er zijn twee soorten mussen, de huismus (Passer domesticus) en de ringmus (Passer montanus)

Geen saaie vogel

Klik op de foto: Huismus moet terug in Radijsstraat (OOG TV)

De huismus is een, al zou men dit niet zeggen toch een mooi kleurig vogeltje. De mus is aan de rugzijde getekend met heel mooie bruine en gele vlekken, maar ook de kleuren wit en zwart ontbreken niet. Bij de huismussen verheugen de mannetjes zich vaak aan het bezit van een witte halskraag, een witte streep op de vleugels en een witte streep onder 't oog tegen de zwarte keelvlek aan en dan nog twee kleine witte vlekjes boven 't oog: één er voor en ééner achter. Mussen zie je vaak zien bij boerderijen of aan de rand van een dorp, dat komt vermoedelijk omdat het daar minder netjes is, en er meer rommelhoekjes zijn, dat is waar mussen belang bij hebben. Mussen zijn zaadeters, dus zaden van grassen en andere planten zijn zeer welkom. Maar tegenwoordig wordt bijna ieder grasje en bloemetje op veel plaatsen weggemaaid, soms denk ik wel eens dat we aan een netheidsyndroom zijn gaan leiden. Gelukkig merk ik ook veranderingen ten goede in de stad. Vroeger zijn de mussen door kolonisten ingevoerd en ze broeden in losse kolonies. De mannetjes en vrouwtjes bouwen samen aan hun nest en van het paren maken ze ook geen geheim.

Ze winden er geen doekjes om.
Ze doen het wel 5tot 20 keer achtereen op een dag, dat is toch wel een belevenis. Maar alle gekheid op een stokje, ze leggen per broedsel 4 tot 5 eieren en na ongeveer 12 dagen komen de eitjes uit, de jongen zijn naakt en hulpeloos en wegen tussen de 2 en 3 gram. De eerste 4 dagen worden ze met insecten gevoed ,daarna gaan ze over op brood en zaden. In het eerste levensjaar sterft 75 tot 80 % van de jonge mussen Dat mussen zaadeters zijn is te zien aan hun dikke kegelvormige snavel. Overigens zijn mussen heel gezellige beesten, ze rommelen maar wat aan vliegen en elkaar in de veren. Ze kwetteren veel en ze hippen van links naar rechts, het is een druk en beweeglijk volkje. Maar juist daarom hou ik van deze brutale wezens. Maar ruzie maken kunnen ze ook goed ze pakken elkaar bij de vlerken, slaan met de vleugels en sleuren elkaar rond. Soms is het heftig.

Het zijn de ondeugdvogels van de straat. Als je ziet lopen dan is dat al vermaak, ze slieren met hun buik over de grond, eigenlijk is het geen lopen, het is hippen geworden. De ringmus ziet er iets anders uit dan de huismus. Hij is sierlijker dan de huismus en heeft een mooie kastanjebruin gekleurde kop. Onder het oog hebben ze een witte vlek met daarin een zwarte vlek, zo lijkt het alsof ze twee paar ogen hebben In de wintermaanden zijn er veel minder ringmussen dan in de zomer, het zijn echte trekvogels.

Klik op de foto's voor gezang huismus & ringmus!

Vanwege hun voorliefde voor zaden zijn mussen bij de boeren niet echt geliefd. Ze eten zaden van landbouwgewassen. Maar ze nemen ook onkruid zaden mee tussen hun veren, waar de boer ook weer niet gelukkig mee is. Met de wetenschap dat mussen van zaden houden zou men in een hoekje van de tuin kunnen proberen met het zaaien van boekweit en bijvoet maar ook tarwe en rogge. De ringmus is meer een boomvogel, hij broedt in holle bomen en nestkasten. De zang van mussen is niet spectaculair, van de huismus zijn het sjielp, terr en toer geluiden. Van de ringmus is het sjielp, djem tjet, truu, dat soort geluiden (klik op foto's links). Maar met de wetenschap in het achterhoofd dat er wel mussen in de buurt zijn, zijn we hoopvol gestemd dat ze terugkeren.

Iedereen de komende tijd veel wandel en fietsplezier.

Luit Dijkstra

Literatuur: Het vogeljaar van Jac. P. Thijsse

Wanneer geen vogelgeluiden worden weergegeven moet u Quicktime downloaden (gratis).

Meer over mussen in de Tuinwijk: Klik hier